BİR USTANIN İĞNESİNDEN KÜLTÜREL MİRASA: KİTABA VEFA SERGİSİ

Nergis Ulu | Kâğıt ve Cilt Restorasyonu Atölyesi Koordinatörü

Geçmişten Geleceğe Bir Saygı Duruşu: Kitaba Vefa

Eksim Holding kuruluşlarının 40. yılına özel olarak, Abdullah Tivnikli İSAR Vakfı bünyesindeki İSAR Mücellithanesi’nin büyük katkılarıyla hayata geçirilen “Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi 2026”, Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi’nde kapılarını ziyaretçilerine açtı. Küratörlüğünü Furkan Yüzbaşı’nın üstlendiği ve 5–13 Eylül tarihleri arasında ziyarete açık olan sergi, geleneksel kitap sanatlarımızın zarafetini ve koruma-onarım bilincini gözler önüne seriyor.

Cilt yapım süreçlerini, restorasyon aşamalarını ve el işçiliğini anlatan sergileme panoları.

Bir Mücellidin Emeği ve Atölyenin Mutfak Kısmı

Serginin kalbinde, İSAR Mücellidi Muharrem Kalenci’nin ustalıklı ellerinde ve binbir emekle yeniden hayat bulan 40 adet nadir eserin restorasyon ve ciltleme süreçleri yer alıyor. Sergilenen eserler arasında Mushaf-ı Şerif, Mesnevi-i Şerif, Şerh-i Gülistan, Marifetname, Vankulu Lügati ve Nutuk gibi tarihi, edebi ve kültürel mirasımızın mihenk taşı sayılan son derece kıymetli yapıtlar bulunuyor.

Tarihi yazma eser.

Ciltleme işleminde kullanılan rengârenk dikiş iplikleri ve bağlama malzemeleri.

Ancak sergi, sadece bitmiş eserlerin sergilendiği statik bir teşhirden ibaret değil. Ziyaretçiler, bir kitabın geçirdiği dönüştürücü yolculuğu adım adım takip edebiliyor:

Restorasyon ve koruma sürecinden geçen tarihi yazma ve matbu eserler bir arada.

Deri katlama, düzleme ve şekillendirmede kullanılan geleneksel kemik istakalar.

Mücellithane bünyesinde kullanılan tarihi döküm presler.

Mücellithane bünyesinde kullanılan tarihi giyotin kesim makineleri.

Aletler ve Ekipmanlar: Ciltleme presleri (Krause marka tarihi döküm presler), giyotin kâğıt kesim makineleri, ahşap ve kemik istakalar.

Malzeme Çeşitliliği: Hakiki deriler, dokuma cilt bezleri, rengârenk dikiş iplikleri, bronz ve pirinç baskı kalıpları, özel yapıştırıcılar ve fırçalar.

Anatomik Bilgilendirme: Cilt yapısının inceliklerini anlatan bilgi panoları (mikleb, sertab, dudak, mukat payı gibi geleneksel cilt anatomisi bileşenleri).

Geleneksel İslam ve Türk cilt sanatında mikleb, sertab ve mukat payı gibi kavramları açıklayan bilgi panosu.

Kubbeden Sarkan Anıtsal Detay: Devâsa Şiraze

Sergi salonuna girildiğinde şüphesiz en çok dikkat çeken ve mekânın tarihi atmosferiyle büyüleyici bir uyum yakalayan unsur, Tophane-i Amire’nin kubbesinden aşağıya doğru sarkıtılan devâsa Şiraze enstalasyonudur.

Mücellit tarafından tam 5 günlük aralıksız bir el işçiliği ve özenle örülen bu anıtsal şiraze, üzerindeki iğnesi ve ipliğiyle birlikte özel bir sergileme metoduyla teşhir edilmektedir. Kitabın yapraklarını tutan ve sırt kısmına sağlamlık katan geleneksel şiraze örgü tekniğinin bu ölçekte yorumlanması, zanaatın görünmeyen detaylarını görünür kılan görsel bir şölene dönüşmektedir.

Mücellit tarafından 5 günde örülen ve sergi salonunun tavanından sarkıtılan devasa şiraze enstalasyonu.

Bilgi Profesyonelleri İçin İlham Kaynağı

"Kitaba Vefa" sergisi, geçmişten günümüze ulaşan yazılı mirasa duyulan hürmetin ötesinde, kitap kapağının ve cildinin taşıdığı estetik ve tarihi değerlerin nasıl korunması, restore edilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğine dair somut bir metodoloji sunmaktadır. Kütüphaneciler, arşivciler, restoratörler ve kitap sevdalıları için gezerek öğreneceğimiz bir sergi bu hali ile alanında neredeyse bir ilk olma özelliği taşımaktadır.

Ayrıca sergiyi ziyaret eden kitapseverlere, hem cilt sanatının inceliklerini hem de sergide yer alan tüm eserlerin detaylı görsellerini ve hikâyelerini içeren kapsamlı bir sergi kataloğu hediye edilmektedir.

Künye & Detaylar

Sergi Adı: Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi 2026

Küratör: Furkan Yüzbaşı

Tarih: 5 – 13 Eylül 2026

Mekân: Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi, İstanbul

Detaylı Bilgi: kitabavefa.com