ERİŞİLEBİLİRLİK BİR EKLENTİ DEĞİL, SİSTEMİN TEMEL HARCIDIR: ENGELSİZ KÜTÜPHANELER VE BİLGİYE ERİŞİM
- TKD Istanbul Subesi
- 5 gün önce
- 1 dakikada okunur
Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi Yönetim Kurulu Başkanımız Bahar Biçen Aras, Engelsiz Bilişim Platformu’nun yayın konuğu olarak Prof. Dr. Gonca Telli Yamamoto’nun moderatörlüğünde düzenlenen yayına katıldı. Bilgiye erişimde fırsat eşitliği, kapsayıcı kütüphanecilik ve dijital dönüşümün odak noktasına alındığı söyleşide, mesleğimizin ve kütüphanelerimizin erişilebilirlik vizyonuna dair önemli değerlendirmeler paylaşıldı.
Öne Çıkan Başlıklar ve Değerlendirmeler
Evrensel Tasarım Anlayışı:
Erişilebilirlik, bir sistem ya da bina tamamlandıktan sonra eklenen sonradan uyarlamalar (mavi çizgiler, fiziksel rampalar veya standart PDF dönüştürmeleri) olarak görülmemelidir. Hakiki erişilebilirlik ve kapsayıcılık; kütüphane binalarının, dijital katalogların ve veri tabanlarının henüz tasarım aşamasındayken tüm engel gruplarının ihtiyaçları gözetilerek inşa edilmesiyle mümkündür.
Küresel Kitap Kıtlığı ve Marakeş Antlaşması:
Dünya genelinde yayınlanan materyallerin yalnızca %5 ile %10’luk bir kısmının erişilebilir formatlarda sunulması, literatürde "açlık çekilen kitap kıtlığı" krizini doğurmaktadır. Marakeş Antlaşması telif engellerini aşmak adına büyük bir zemin sunsa da asli çözüm, dijital yayıncılık süreçlerinin en başından itibaren EPUB3, PDF/UA ve WCAG (Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri) standartlarına uygun olarak "doğuştan erişilebilir" kurgulanmasıdır.
Katılımcı ve Bütüncül Yaklaşım:
Teknoloji ve yapay zekâ araçları bilgiye erişim mesafesini kısaltan güçlü birer kaldıraçtır. Ancak bu araçların etkinliği; ekran okuyucular, yenilenebilir Braille ekranlar, altyazı ve işaret dili destekleri gibi bileşenlerin yanı sıra farkındalığı yüksek kütüphane çalışanları ve engelli bireylerin tasarım süreçlerine doğrudan katılımı ile tamamlanır.
Kütüphanelerin yalnızca kapısından girilen değil; herkesin aradığı bilgiye bağımsız, güvenli ve onurlu bir şekilde ulaşabildiği alanlar olması gerektiği vurgulanan yayında, tüm bilişim sektörü ve meslektaşlarımız bu kapsayıcı dönüşümün birer paydaşı olmaya davet edildi.
🎬 Yayını İzleyin
Söyleşinin tamamına Engelsiz Bilişim TV YouTube kanalı üzerinden erişebilirsiniz: