ULUSAL VE ULUSLARARASI KAYNAK PAYLAŞIMINDA YENİ BİR DÖNEM:IFLA RSCVD - TALARIA BİLGİYE EVRENSEL VE EŞİT ERİŞİM İÇİN KÜRESEL İŞBİRLİĞİ
- TKD Istanbul Subesi
- 3 Mar
- 14 dakikada okunur
Özet
COVID‑19 pandemisi ile birlikte fiziksel kütüphanelerin kapanması, dünya genelinde araştırmacıların bilgiye erişimini ciddi biçimde kesintiye uğratmış ve kütüphanelerarası işbirliği modellerinin hızla yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Bu süreçte IFLA DDRS Komitesi tarafından başlatılan RSCVD girişimi, gönüllü kütüphaneciler aracılığıyla ücretsiz ve hızlı dijital belge sağlama hizmeti sunarak küresel ölçekte etkili bir dayanışma ağı oluşturmuştur. Girişimin artan talep hacmi ve sürdürülebilirliği, 2021 yılında Avrupa Birliği destekli HERMES Projesi ile güçlendirilmiş ve açık kaynak kodlu TALARIA Platformu geliştirilerek kaynak paylaşımı profesyonel, ölçeklenebilir ve uzun vadeli bir yapıya kavuşturulmuştur. Türkiye, bu dönüşümde aktif rol oynamış, özellikle MEF Üniversitesi Kütüphanesi, yayın sağlama, eğitim, yerelleştirme ve topluluk yönetimi alanlarındaki katkılarıyla platformun gelişimine önemli destek sağlamıştır. TALARIA’nın yüksek karşılanma oranları ve genişleyen uluslararası katılımcı ağı, sistemin bilgiye evrensel ve eşit erişim sağlamada kritik bir araç hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, RSCVD’den TALARIA’ya uzanan bu dönüşümün küresel bilgi paylaşım ekosistemi üzerindeki etkilerini ortaya koymakta ve Türkiye’nin bu süreçteki stratejik konumunu değerlendirmektedir.
Anahtar Kelime : IFLA, RSCVD, TALARIA, COVID‑19 Pandemi, kütüphanelerarası işbirliği, dijital belge sağlama, açık erişim, HERMES, MEF Üniversitesi Kütüphanesi
A New Era in National and International Resource Sharing:
IFLA RSCVD - TALARIA Global Collaboration for Universal and Equal
Access to Information
Abstract
With the onset of the COVID‑19 pandemic, the closure of physical libraries significantly disrupted researchers’ access to information worldwide and necessitated a rapid transformation of interlibrary cooperation models. During this period, the RSCVD initiative, launched by the IFLA DDRS Committee, established an effective global network of solidarity by providing free and rapid digital document delivery services through volunteer librarians. As the volume of requests increased and the need for sustainability became evident, the initiative was strengthened in 2021 through the EU-funded HERMES Project, which led to the development of the open‑source TALARIA Platform. TALARIA has transformed resource sharing into a professional, scalable, and long‑term system by enabling flexible requester and supplier roles, multilingual interfaces, and improved operational workflows. Türkiye played an active role in this transformation; in particular, MEF University Library made significant contributions to the platform’s advancement through document supply, user training, localization efforts, and community coordination. TALARIA’s high fulfillment rates and expanding global participant network demonstrate its crucial role in ensuring universal and equitable access to information. This study examines the impact of the transition from RSCVD to TALARIA on the global resource‑sharing ecosystem and evaluates Türkiye’s strategic position in this evolving landscape.
Keywords : IFLA, RSCVD, TALARIA, COVID‑19 Pandemic, interlibrary cooperation, digital document delivery, open access, HERMES, MEF University Library
Giriş
COVID‑19 pandemisi, dünya genelinde kütüphanelerin fiziksel olarak kapanmasına yol açarak araştırmacıların bilgiye erişim süreçlerinde ciddi kesintilere neden olmuştur. Basılı koleksiyonlara ulaşımın kısıtlanması, kütüphanelerarası işbirliğinin yeniden düşünülmesini zorunlu hâle getirmiş ve uluslararası düzeyde yeni dayanışma modellerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu bağlamda IFLA Document Delivery and Resource Sharing (DDRS) Komitesi tarafından hayata geçirilen RSCVD (Resource Sharing During COVID‑19) girişimi, gönüllü kütüphaneciler aracılığıyla hızlı, ücretsiz ve tamamen dijital bir belge sağlama ağı oluşturarak küresel bilgi paylaşımında kritik bir rol üstlenmiştir.
RSCVD girişimi kısa sürede geniş bir etki alanına ulaşmış, farklı ülkelerden yüzlerce kütüphaneyi ortak bir amaç doğrultusunda bir araya getirerek yüksek hacimli talepleri karşılayabilen, etkin bir uluslararası işbirliği yapısına dönüşmüştür. Ancak artan operasyonel yük, uzun vadeli sürdürülebilirlik ve daha profesyonel bir altyapı ihtiyacı, girişimin kapsamlı bir dönüşüm sürecine girmesini gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda RSCVD, 2021 yılında Avrupa Birliği Erasmus + programı tarafından desteklenen HERMES Projesi ile kurumsal bir yapıya kavuşturulmuş ve açık kaynak kodlu, çok dilli ve kullanıcı odaklı bir kaynak paylaşım sistemi olan TALARIA Platformu geliştirilmiştir. TALARIA, kütüphanelerarası belge sağlama süreçlerine esneklik, hız, erişilebilirlik ve teknik bütünlük kazandırarak RSCVD’nin kriz dönemine özgü bir çözüm olmaktan çıkıp kalıcı bir küresel bilgi paylaşım ekosistemine dönüşmesini sağlamıştır.
Türkiye, bu dönüşüm sürecinde dikkat çekici bir rol oynamış, özellikle MEF Üniversitesi Kütüphanesi, hem RSCVD döneminde hem de TALARIA’nın geliştirilme ve yaygınlaştırılma süreçlerinde aktif katkılar sunmuştur. Türkçe dil desteğinin sağlanması, kullanıcı eğitimlerinin hazırlanması, teknik destek faaliyetleri ve ulusal düzeyde farkındalık çalışmalarının yürütülmesi gibi pek çok görev, bu sürecin Türkiye’de kurumsallaşmasına önemli katkı sağlamıştır. Ayrıca Türkiye’den 48 kütüphanenin platforma katılması, ülkemizin uluslararası kaynak paylaşım ağındaki görünürlüğünü ve etki alanını güçlendirmiştir (18th IFLA ILDS Interlending and Document Supply Conference – Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery, 2024) .
Bu çalışma, RSCVD’nin pandemi döneminde ortaya çıkışından TALARIA platformuna dönüşümüne uzanan süreci ele alarak, küresel bilgi paylaşım ekosistemi üzerindeki etkilerini ve bu dönüşümde Türkiye’nin ve MEF Üniversitesi Kütüphanesi’nin oynadığı stratejik rolü kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Böylece, küresel krizlerin tetiklediği dijital dayanışma örneklerinin sürdürülebilir bilgi erişim modellerine nasıl evrilebildiği ortaya konulmaktadır.
Krizden Doğan Bir Fikir ve RSCVD Girişimi
Komite üyeleri, dünya genelindeki gönüllü kütüphaneciler ve OA.Works teknik ekibinin desteğiyle (Powerfully Simple Open Access Tools, 2025), kütüphanelerin kullanıcıları adına kaynak talep edebileceği basit ve etkili bir uluslararası işleyiş modeli oluşturulmuştur. Hizmet kapsamında kütüphaneciler, ihtiyaç duydukları materyale ilişkin bibliyografik bilgileri içeren bir talep formu doldurmakta; talepler yalnızca elektronik olarak karşılanmakta, fiziksel ödünç sağlanmamaktadır. Komite üyeleri ve gönüllü kütüphaneciler, taleplerin kütüphanelerden geldiğini doğruladıktan sonra dijital koleksiyonlarını taramakta ve uygun materyalleri OCLC Article Exchange, RapidX, GARR Filesender veya kendi erişimlerine açık güvenli transfer araçları üzerinden iletmektedir. Her talebin karşılanması garanti edilmese de, geniş gönüllü ağı sayesinde isteklerin önemli bir bölümü erişilebilir hale gelmiştir.
Nisan 2020 ile Ocak 2023 döneminde RSCVD girişimi 22.142 talep almış ve bunların 13.537’si (%61) başarıyla karşılanmıştır. Girişim, 21 ülkeden yüzü aşkın gönüllü kütüphane tarafından desteklenmiş ve dünyanın birçok bölgesinden gelen taleplerin karşılanmasına olanak tanımıştır.
2021 yılında girişim, Avrupa Birliği Erasmus + programı kapsamında fonlanan HERMES projesi ile güçlendirilmiştir. HERMES, RSCVD hizmetinin sürdürülebilirliğini artırmayı hedefleyen çok boyutlu bir yapı sunmaktadır. Bu kapsamda:
TALARIA adlı yeni açık kaynak kaynak paylaşım yazılımı geliştirilmiş,
Kaynak paylaşımı kavramı ve uygulamalarına ilişkin güncel bir değerlendirme yayımlanmış,
Kütüphaneciler, öğrenciler ve araştırmacılar için açık eğitim materyalleri ile ücretsiz çevrim içi eğitim paketleri hazırlanmıştır.
Bu çalışmalar, kullanıcıların kaliteli akademik yayınlara erişim becerilerini güçlendirmeyi ve açık erişim araçlarının daha etkin kullanılmasını amaçlamaktadır.
Nisan 2023’te HERMES kapanış konferansı sırasında, RSCVD uluslararası topluluğunun yeni logosu tüm katılımcı kütüphanelerin oylarıyla seçilmiş ve tüm iletişim çalışmalarında kullanılmaya başlanmıştır. Kasım 2023’te ise girişimin kısaltması yeniden değerlendirilerek “Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery (RSCVD)” şeklinde güncellenmiştir.
Bu makale, pandemi döneminde ortaya çıkan bu yenilikçi işbirliği modelinin etkilerini ele alırken aynı zamanda küresel kaynak paylaşım ekosisteminde RSCVD’nin rolüne ışık tutmayı amaçlamaktadır.
Girişimin Amacı, Vizyon ve Misyonu
RSCVD, gönüllü kütüphanecilerden oluşan uluslararası bir topluluk tarafından yürütülen ve açık kaynak yazılımı TALARIA üzerine inşa edilen küresel ölçekte bir kaynak paylaşım hizmetidir. Hizmet, özellikle kriz dönemlerinde kütüphanelerin bilgiye evrensel, eşit, ücretsiz ve güvenilir erişim sağlamasına destek olmayı amaçlamakta, bu doğrultuda yüksek kaliteli, açık ve işbirliğine dayalı belge sağlama süreçlerini güçlendirerek küresel bilgi akışının erişilebilirliğini artırmayı hedeflemektedir. Başlangıçta 31 Ağustos 2020’ye kadar geçici bir çözüm olarak tasarlanmış olan RSCVD, kısa sürede gördüğü yoğun ilgi ve elde ettiği önemli başarının sonucunda kalıcı bir hizmete dönüştürülmüş; bu başarısı ise IFLA tarafından verilen “Dinamik Birim ve Etki Ödülü” ile taçlandırılmıştır (IFLA, 2021).
Vizyon : RSCVD girişimi, okuryazar, bilgili ve katılımcı toplumları destekleyen güçlü ve birleşik bir kütüphane alanı vizyonunu IFLA ile paylaşmaktadır.
Misyon : RSCVD 'nin misyonu, özellikle kriz zamanlarında, yüksek kaliteli, açık, ücretsiz ve işbirlikçi bir belge tedarik hizmeti aracılığıyla bilgiye eşit erişimi sağlamaktır.
Neden Bu Topluluğa Katılmalısınız?
Ücretsiz Hizmet: RSCVD, kütüphanelerin herhangi bir ücret ödemeden yararlanabileceği tamamen ücretsiz bir belge sağlama hizmeti sunmaktadır.
Uluslararası mesleki gelişim, yetkinlik artışı ve global network imkanı.
Araştırma materyallerine hızlı, bürokrasiden uzak ve engelsiz erişim.
Topluluk Odaklı Yapı: Girişim, gönüllü kütüphaneciler tarafından yürütülmekte olup, adil, dayanışmacı ve işbirliğini güçlendiren bir ortamı teşvik etmektedir. RSCVD, IFLA DDRS Komitesi’nin himayesinde faaliyet göstermekte ve iki yılda bir toplanan Yürütme Kurulu tarafından stratejik olarak yönlendirilmektedir.
Kimler Katılabilir?
Üniversite kütüphaneleri
Teknolojik Dönüşüm: HERMES Projesi ve TALARIA Platformu
Excel dosyaları ve basit formlarla başlayan bu gönüllülük hareketi, sürecin başarısı üzerine sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmak istenmiştir. Bu kapsamda hazırlanan HERMES Projesi (Strengthening Digital Resource Sharing During COVID and Beyond), Avrupa Birliği Erasmus+ programından 300.000 Euro tutarında fon olarak kabul edilmiştir.
Proje kapsamında geliştirilen teknolojik platformun ismi, mitolojide haberci tanrı Hermes'in hızını simgeleyen kanatlı sandaletlerinden esinlenilerek TALARIA olmuştur. TALARIA, kaynak paylaşımı topluluklarının bağımsız olarak kullanabileceği, yönetebileceği ve geliştirebileceği açık kaynak kodlu (open source) profesyonel bir yönetim sistemidir.
TALARIA Nedir ve Ne Sunar?
Ücretsiz Erişim : Kar amacı gütmeyen kütüphaneler arası dayanışma ağı.
Evrensel Kapsam : Ulusal ve uluslararası düzeyde sınır tanımayan kaynak paylaşımı.
Esnek Roller : Hem 'Talep Eden' (Requester) Hem de 'Sağlayıcı' (Supplier) olma imkanı.
Dil Desteği : Platform Türkçe dil desteği sunmaktadır.
İstatistik : İstatistik Modülü ile kurum istatistikleri takip edilebilmektedir..
RSCVD Yürütme Kurulu
RSCVD Yürütme Kurulu, toplam 12 kütüphanelerarası ödünç verme (ILL) uzmanından oluşmaktadır. Komite, 6 IFLA - Document Delivery and Resource Sharing Section (DDRS) üyesi ile girişime aktif olarak katkı sağlayan 6 gönüllü kütüphaneciden oluşan bir karma yapıya sahiptir. Bu yapı, RSCVD’nin uluslararası ölçekte hem kurumsal hem de gönüllülük temelli güçlü bir işbirliği modeli ile yönetilmesini sağlamaktadır.
Komiteye ek olarak, RSCVD yapılanması içerisinde 1 teknik danışman ile girişimin uluslararası düzeyde başlatılmasına ve gelişmesine önemli katkılar sağlayan onursal üyeler bulunmaktadır. Bu üyeler, RSCVD’nin küresel görünürlüğünü arttırmakta ve komiteyle yakın işbirliği içinde çalışarak girişimin stratejik gelişimine destek sunmaktadır. 2025 - 2027 döneminde görev yapmakta olan RSCVD Yürütme Kurulu’nun güncel yapısı aşağıdaki gibidir (https://rscvd.ifla.org/2025/09/01/new-rscvd-steering-committee/).
İşleyiş Modeli ve Teknik Özellikler
TALARIA, geleneksel sistemlerin aksine esnek ve kullanıcı odaklı bir mimariye sahiptir:
,
Esnek Roller: Kurumlar sistemde kendi politikalarına göre hem 'Talep Eden' (Requester) hem de 'Sağlayıcı' (Supplier) olabilirler; bu durum tamamen kurumun tercihine bırakılmıştır.
Telif Hakları: Paylaşım politikasında, içeriği talep eden kütüphanenin bulunduğu ülkenin telif hakları yasaları geçerli olmaktadır. Kullanıcılar talep sırasında bu şartları kabul ettiklerini beyan ederler.
RSCVD - TALARIA Üyelik Süreçleri
TALARIA platformunun kurumsal üyelik süreci, kurumların küresel kaynak paylaşım ağına güvenilir ve standart bir yapıyla dahil olmasını sağlayan bir dizi adımdan oluşmaktadır. Süreç aşağıdaki adımlarla ilerlemektedir:
Kayıt ve Profil Oluşturma: Üyelik süreci, platformun kayıt arayüzünde yer alan “Profil Oluştur” formunun doldurulmasıyla başlatılır. Bu aşamada kullanıcıdan ad, soyad (örneğin ; Kullanıcı Adı : MEF University, Soyadı : Kütüphanesi) şeklinde ve sonraki adımda platforma erişimi sağlayacak bir şifre belirlemesi istenir.
Kurumsal E‑posta ile Başvuru: Platformun temel ilkelerinden biri, sürdürülebilirlik için bireysel e‑posta adresleri üzerinden yapılan başvuruları kabul etmemesidir. Platformun güvenilirliğini ve kurumsal yapısını korumak amacıyla tüm kayıt işlemlerinin, başvuran kütüphaneye ait kurumsal ILL e‑posta adresi (örneğin; ill@mef.edu.tr) kullanılarak gerçekleştirilmesi zorunludur.
Kütüphane Kimliği ve Kurumsal Bilgilerin Tanımlanması: Hesap oluşturulduktan sonra kütüphanenin fiziksel adresi, kurum adı, uzmanlık alanı (disiplin), şehir ve posta kodu gibi bilgiler sisteme girilerek kurumsal profil tamamlanır. Bu bilgiler, platformun işleyişinde kurumun doğru biçimde tanımlanmasını sağlar.
Hizmet Rolünün Belirlenmesi: Kurumlar, platformdaki işlevsel rollerini belirlemek üzere iki farklı üyelik türünden birini seçer:
Yalnızca kaynak talep eden kurumlar: Sisteme yalnızca yayın talebinde bulunmak amacıyla katılan kütüphaneler.
Kaynak talep eden ve sağlayan kurumlar: “Tam abonelik” statüsündeki, hem yayın talep edebilen hem de kendi koleksiyonlarını diğer üyelere açarak kaynak sağlayan kütüphaneler.
Onay ve Hesap Aktivasyonu: Tüm bilgiler sisteme girildikten sonra bir özet rapor halinde görüntülenir ve başvuru, topluluk yöneticisinin değerlendirmesine sunulur. Onay sürecinin tamamlanmasıyla kütüphane hesabı aktif hâle gelir ve platform üzerinden ödünç alma ve/veya ödünç verme işlemlerini gerçekleştirmeye başlar.
Bu adımların tamamlanmasıyla kurumlar, TALARIA’nın küresel kaynak paylaşım ekosistemine entegre olarak bilgi kaynaklarına hızlı, açık ve ücretsiz erişim sağlayabilmektedir.
MEF Üniversitesi Kütüphanesi'nin Öncü Rolü ve Türkiye Masası
MEF Üniversitesi Kütüphanesi, RSCVD girişiminin en başından itibaren küresel ağın en aktif bileşenlerinden biri olmuştur. MEF Kütüphane, sadece kaynak sağlamakla kalmamış, aynı zamanda projenin Türkiye'deki teknik ve idari lokomotifi haline gelmiştir.
Yönetimsel Görevler: MEF Üniversitesi Kütüphane Direktörü Ertuğrul Çimen, (2025 - 2027), IFLA RSCVD Yürütme Kurulu Onursal Üyesi olarak seçilmiştir. Direktör Yardımcısı Ramazan Çelik, (2025 - 2027), Yürütme Kurulu Üyesi ve TALARIA Platformu Türkiye Temsilcisi görevlerini üstlenmiştir. Gaye Kocatürk, TALARIA Platformu Destek Hizmetleri Sorumlusu olarak kütüphanelere rehberlik etmektedir.
Dil Desteği ve Rehberlik: Platformun kullanıcı dostu olması adına arayüzün Türkçeleştirilmesi Ahmet Ertuğrul Akyol ve Ramazan Çelik tarafından gerçekleştirilmiştir.
SSS : TALARIA platformunda yer alan SSS’ın yanı sıra kullanıcılardan alınan geri bildirimler ve verilen hizmet çerçevesinde MEF kütüphane personeli (Ramazan Çelik ve Gaye Kocatürk) tarafından hazırlanan SSS’lar sayfası MEF Kütüphane web sayfasında erişilebilir durumdadır.
Eğitim Kiti ve Videolar : TALARI yönetimi tarafından, platform kullanımı için kapsamlı bir Eğitim Kiti oluşturulmuş ve görsel anlatımlı eğitim videoları hazırlanmıştır. Bu videoların Türkçe altyazı çalışmaları MEF ekibi tarafından yürütülmektedir.
TALARIA Kullanım Kılavuzu : Kullanıcıların sistemi etkin kullanabilmesi için hazırlanan kılavuz MEF kütüphane personeli (Ahmet Ertuğrul Akyol ve Ramazan Çelik) tarafından Türkçeye çevrilerek kütüphanecilerin hizmetine sunulmuştur.
Sistem Kullanıcı Mesajları : Platform üzerinden gerçekleştirilen taleplerin durumu, ILL kütüphanecilerine anlık olarak bildirilmek üzere tasarlanmıştır. Kullanıcı işlemleri platformun mesaj alanında görüntülenirken, aynı zamanda kütüphaneciye bilgilendirme e-postası gönderilmektedir. Bu modülün test ve deneme çalışmaları halen devam etmektedir.
Tarayıcı Uyumu : Chrome, Firefox, Safari ve Edge gibi yaygın kullanılan tüm modern tarayıcılarla uyumludur.
Aylık Toplantılar : Sorunların incelenmesi, geliştirmelerin planlanması ve tanıtım faaliyetlerinin görüşülmesi amacıyla katılımcılarla aylık periyodik toplantılar düzenlenmektedir.
Teknik Destek : Kullanıcı destek ihtiyaçları telefon, e-posta ve uzak bağlantılar ile MEF kütüphane personeli (Ramazan Çelik ve Gaye Kocatürk) tarafından yürütülmektedir.
Duyuru : Türkiye’deki kütüphanecilere platformun duyurulması, tanıtımı ve ağın genişletilmesi sürecinde çeşitli iletişim kanalları kullanılmıştır.
Üniversite Kütüphane Daire Başkanlarına e-posta gönderilmesi, 10 Nisan 2025
Kutup-L üzerinden genel duyuru yapılmıştır, 28 Kasım 2025
KİTS Platformu üye kurumların ILL sorumlularına e-posta gönderilmiştir, 08 Aralık 2025
Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi işbirliği ile Bilgi Seli Serisi - 18: Küresel İşbirliği İçin Yenilikçi Çözümler: TALARIA Platformu adlı canlı webinar gerçekleştirilmiştir, 9 Şubat 2026 (YouTube, 2026).
RSCVD Topluluğunun Büyümesi ve Türkiye’nin Katkısı
01 Temmuz 2023 – 01 Temmuz 2025 döneminde RSCVD topluluğu, 38 ülkeden 331 kütüphaneyi bir araya getirerek toplam 7.261 talebi başarıyla karşılamıştır. Bu dönemde elde edilen %92’lik başarı oranı, girişimin küresel ölçekte etkili bir uluslararası belge sağlama ve kaynak paylaşım mekanizmasına dönüştüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Gerek gönüllü kütüphanecilerin özverili katkıları gerekse katılımcı kütüphanelerin güçlü dijital koleksiyonları, RSCVD’nin uluslararası bilgi erişim ekosistemindeki etkinliğini her geçen gün artırmaktadır.
Bugüne gelindiğinde, 2 Şubat 2026 itibarıyla, RSCVD platformu daha da genişleyerek dünya genelinde 43 ülkeden 420 kurumun üyeliğine ulaşmıştır. Bu büyüme, girişimin yalnızca pandemi dönemine özgü bir çözüm olmadığını, aksine, sürdürülebilir ve kalıcı bir küresel işbirliği modeli hâline geldiğini göstermektedir. Platformun artan kullanıcı sayısı, bilgiye erişimde eşitlik, açıklık ve dayanışma ilkeleri etrafında şekillenen uluslararası topluluğun giderek güçlendiğini ortaya koymaktadır.
Türkiye’nin RSCVD topluluğundaki yeri, bu büyüme içinde özel bir önem taşımaktadır. Türkiye’den platforma üye olan kütüphane sayısı 48 kuruma ulaşmış olup, bu durum ülkemizin uluslararası kaynak paylaşım ağındaki görünürlüğünü ve işbirliği kapasitesini önemli ölçüde yükseltmiştir. Türk kütüphanelerinin RSCVD’e aktif katılımı, hem ulusal bilgi hizmetlerinin güçlenmesine hem de küresel düzeyde bilimsel iletişimin desteklenmesine katkı sağlamaktadır.
Bu veriler, RSCVD’nin giderek daha kapsayıcı, işlevsel ve uluslararası ölçekte etkili bir bilgi paylaşım ağı haline geldiğini, aynı zamanda Türkiye’nin bu gelişimde aktif ve görünür bir paydaş olarak yer aldığını göstermektedir.
Güncel Durum ve İstatistiksel Başarı
TALARIA, günümüzde sınırları aşan küresel bir bilgi paylaşım ağına dönüşmüş olup, platforma katılan kurum sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu büyüme yalnızca topluluğun genişlediğini değil, aynı zamanda platformun işlem kapasitesinin ve hizmet etkinliğinin de istikrarlı biçimde yükseldiğini göstermektedir.
Aşağıda sunulan istatistikler, TALARIA platformunun 01 Temmuz 2023’te hizmete başlamasından 2 Şubat 2026 tarihine kadar olan dönemi kapsamaktadır. Bu süre zarfında, RSCVD’nin Drive üzerinde tutulan Excel sürümü ile TALARIA platformu üzerinden toplam 36.107 istek alınmış, bunların 25.219’u başarıyla karşılanmıştır. Bu verilere göre platformun içerik karşılama oranı %69,85 olarak gerçekleşmiştir.
Bu oran, TALARIA’nın kısa sürede etkili bir uluslararası belge sağlama ve kaynak paylaşım mekanizmasına dönüştüğünü ortaya koymakta, aynı zamanda küresel işbirliğinin güçlenmesine, bilgiye eşit erişim misyonunun genişlemesine ve topluluğun operasyonel verimliliğine işaret etmektedir.
Platformda gelişmiş bir istatistik modülü mevcuttur. Kurumlar kendi aylık/yıllık sağlama ve talep verilerini görebilirken, diğer kurum veya ülke raporlarını görme yetkisine sahip değildir.
Aşağıda detayları yer alan istatistik verileri 01 Şubat 2023 ile 02 Şubat 2025'e kadar olan dönemde talep edilen ve karşılanan yayınları kapsamaktadır.
Tablo 1 : 01 Şubat 2023 - 02 Şubat 2025'e kadar olan dönemde talep edilen ve karşılanan yayınlar istatistiği.
Dünya genelinde TALARIA Platformuna gelen isteklerin toplam sayısı: 13965 |
|
TALARIA Platformu üzerinden karşılanan içerik sayısı : 11682 |
|
Türkiye tarafından karşılanan toplam talep sayısı : 1912 Bu durum Türkiye'nin yüksek karşılama oranına sahip ülke olduğu anlamına gelmektedir. |
|
MEF Üniversitesi tarafından karşılanan yayın sayıs : 88 |
|
Aşağıda detayları yer alan “görsel-17” istatistikler RSCVD girişiminin Google Drive üzerinden yayın sağlamaya başlamasıyla girişime destek sağlayan kurum sayıları ve Nisan 2020 ile Ocak 2023'e kadar olan dönemde talep edilen ve karşılanan yayınları kapsamaktadır.
Aşağıda detayları yer alan “görsel-17” istatistikler RSCVD girişiminin Google Drive üzerinden yayın sağlamaya başlamasıyla girişime destek sağlayan kurum sayıları ve Nisan 2020 ile Ocak 2023'e kadar olan dönemde talep edilen ve karşılanan yayınları kapsamaktadır.
Sonuç
COVID‑19 pandemi sürecinde ortaya çıkan RSCVD girişimi, kısa sürede geçici bir dayanışma pratiğinden kurumsallaşmış bir küresel işbirliği modeline evrilmiştir. Bu dönüşüm, HERMES projesiyle sağlanan fon ve yönetişim desteği ile pekişmiş, açık kaynak kodlu TALARIA yazılımının geliştirilmesi sayesinde kütüphanelerarası belge sağlama süreçleri sürdürülebilir, ölçeklenebilir ve ölçülebilir bir yapıya kavuşmuştur. Elde edilen nicel göstergeler, yüksek karşılanma oranları, artan üye kurum sayısı ve gönüllü ağının coğrafi çeşitliliği, zamanla HERMES projesi ve TALARIA platformu sayesinde sürdürülebilir, profesyonel ve açık kaynaklı bir ekosisteme dönüşmüştür.
RSCVD - TALARIA ekosistemi, yalnızca acil kriz koşullarında bilgiye erişimi mümkün kılan bir mekanizma değildir, aynı zamanda evrensel ve eşit erişim ilkesini önceleyen, uzun vadeli bir dijital kamu altyapısı niteliği kazanmıştır. Girişimin topluluk temelli yönetişim modeli (IFLA DDRS himayesi ve gönüllü profesyonellerin katılımı) ile açık-ücretsiz hizmet yaklaşımı, farklı kütüphane tipleri arasında karşılıklı güvene dayalı bir kaynak paylaşım kültürü inşa etmiştir. Bu çerçevede, Türkiye’nin artan kurumsal katılımı ve MEF Üniversitesi Kütüphanesi’nin teknik, operasyonel öncülüğü, ekosistemin bölgesel yaygınlaşmasına ve yerelleştirilmiş kapasite gelişimine somut katkılar sağlamıştır.
Teknolojik olarak TALARIA, esnek roller (talep eden ve sağlayıcı), çok dilli arayüz, bildirim ve istatistik modülleri ile kullanıcı merkezli bir mimariyi hayata geçirmiş, telif hakkı uyumluluğunu ülke mevzuatına göre konumlandırarak uyarlanabilir bir uyum çerçevesi sunmuştur. Bununla birlikte, yalnızca elektronik sağlama, kurumlar arası karşılaştırmalı görünürlüğün sınırlı oluşu ve anlık bildirim modülünün test aşamasında olması gibi unsurlar, geleceğe dönük geliştirme alanlarına işaret etmektedir.
Sonuç olarak, RSCVD’den TALARIA’ya uzanan bu dönüşüm, kriz odaklı bir yenilikten kalıcı bir küresel kamu değerine geçişin başarılı örneğidir. Ekosistemin sonraki aşamasında, API tabanlı entegrasyonların (OCLC/RapidX ve kurumsal ILS’ler), anonimleştirilmiş kıyaslama panellerinin, telif risk değerlendirme zekasının ve yerel dilde mikro öğrenme modüllerinin yaygınlaştırılması, hem işlem verimliliğini hem de katılımcı deneyimini ileri taşıyacaktır. Bu yolda, Türkiye’deki kütüphanelerin aktif katılımı ve MEF Üniversitesi’nin sürdürdüğü yerelleştirme, eğitim ve destek faaliyetleri, hem ulusal hem de küresel ölçekte bilginin demokratikleşmesi hedefini güçlendirmeye devam edecektir.
*Ramazan ÇELİK MEF Üniversitesi Kütüphanesi Direktör Yrd.
Gaye KOCATÜRK MEF Üniversitesi Kütüphanesi Uzman Yrd.
Kaynakça
18th IFLA ILDS Interlending and Document Supply Conference – Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery. (2024, October 11). Ifla.org. https://rscvd.ifla.org/2024/10/11/18th-ifla-ilds-interlending-and-document-supply-conference/
The 2020 IFLA Dynamic Unit and Impact Award is awarded to… - Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery. (2021, March 18). Ifla.org. https://rscvd.ifla.org/2021/03/18/lorem-ipsum/
International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). (2020). The RSCVD initiative – Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery. https://rscvd.ifla.org/about/the-rscvd-initiative/
Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery. (2021, March 18). The 2020 IFLA Dynamic Unit and Impact Award is awarded to… IFLA. https://rscvd.ifla.org/participate/rscvd-volunteer/
Powerfully simple open access tools. (2025, October 8). OA.Works. https://oa.works/
International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). (2025, September 1). New RSCVD Steering Committee. https://rscvd.ifla.org/2025/09/01/new-rscvd-steering-committee/
Abdallah, E., Appleyard, A., Loriana, P., Bae, P., Baich, T., Bruno, T., Cimen, E., Clasen, N., Collins, P., Colombo, G., Farah, I., Flores, C. M., Lenkart, J., Mangiaracina, S., Martinez, J., Medawar, K., Taylor, D., Wyber, S., & and, D. (2023). Document Delivery and Resource Sharing: Global Perspectives. International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) Repository. https://repository.ifla.org/items/638b9575-387b-4a69-b676-de62447891bd
TALARIA - Kaynak Paylaşımı İşbirliği ve Gönüllü Döküman Ulaştırma - MEF Kütüphane. (2025). Mef.edu.tr. https://library.mef.edu.tr/tr/duyurular/talaria
YouTube. (n.d.). [Video on RSCVD/TALARIA] [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=u8ALRsvWXOs
18th IFLA ILDS Interlending and Document Supply Conference – Resource Sharing Collaborative and Voluntary Document Delivery. (2024, October 11). Ifla.org. https://rscvd.ifla.org/2024/10/11/18th-ifla-ilds-interlending-and-document-supply-conference/