ESENLER BELEDİYESİ’NDE YEREL YÖNETİMLERİN YAYINCILIK FAALİYETLERİ: KÜLTÜREL VE TOPLUMSAL BİR KATKI
- TKD Istanbul Subesi
- 2 Oca
- 9 dakikada okunur
Öz
Esenler Belediyesi’nin yerel yönetimler bağlamında yürüttüğü yayıncılık faaliyetlerini kültürel, sosyolojik ve yönetsel boyutlarıyla ele almakta; belediyenin yayıncılık alanındaki kurumsal kapasitesini, tarihsel gelişimini ve toplumsal etki alanını kapsamlı bir çerçevede incelemektedir. Yazının temel amacı, bir yerel yönetim modeli olarak Esenler Belediyesi'nin kültür üretimi, şehircilik literatürüne katkı ve toplumsal bilinçlendirme süreçlerindeki rolünü ortaya koymaktır.
Belediyelerin kültür politikalarında nispeten yakın dönemde önem kazanan yayıncılık faaliyetleri, Esenler Belediyesi’nin örneğinde kurumsallaşmış bir yapıya kavuşmuştur. Prof. Dr. Saadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi’nin kurulmasıyla birlikte yayıncılık; şehircilik, sosyal politika, kültürel miras, gençlik, mimarlık ve kentsel dönüşüm gibi çok boyutlu alanlara yayılan disiplinlerarası bir üretim alanına dönüşmüştür. Oluşturulan yayın ve dergi arşivi, belediyenin kültür ve şehircilik literatürüne sunduğu katkının nicel ve nitel boyutlarını ortaya koymaktadır.
Esenler Belediyesi’nin yayıncılık anlayışı yalnızca kültürel aktarımla sınırlı kalmamakta; yerleşim, göç, sosyal politika, sürdürülebilirlik, mimarlık tarihi ve kamusal alan kullanımı gibi akademik alanlara ilişkin üretimleri de içermektedir. Bu yönüyle yayıncılık faaliyeti, yerel yönetimin kültürel ve sosyal bir aktör olarak konumunu güçlendirmektedir.
Sonuç olarak Esenler Belediyesi yayıncılık faaliyetleri, yerel yönetimlerin kültürel üretim kapasitesini artırmada güçlü bir model sunmaktadır. Belediyenin şehircilik literatürüne sağladığı geniş içerik üretimi, özgün saha araştırmalarına dayalı çalışmaları, akademik iş birlikleri ve dijital erişim stratejileri, yerel yönetim yayıncılığını geleneksel tanıtım materyallerinin ötesine taşımaktadır. Çalışma, Esenler Belediyesi örneğinin Türkiye’de belediye yayıncılığına ilişkin önemli bir referans niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Yerel yönetimler, kütüphane, yayıncılık, yayın, Esenler, kültür politikası.
Abstract
This study examines the publishing activities carried out by Esenler Municipality within the context of local governance, addressing their cultural, sociological, and administrative dimensions, and analyzes the municipality’s institutional capacity, historical development, and societal impact in the field of publishing within a comprehensive framework. The primary aim of the text is to reveal the role of Esenler Municipality, as a model of local governance, in cultural production, its contribution to the urban studies literature, and its influence on processes of public awareness.
Publishing activities, which have gained importance relatively recently in the cultural policies of municipalities, have acquired an institutionalized structure in the case of Esenler Municipality. With the establishment of the Prof. Dr. Saadettin Ökten City Thought Center, publishing has transformed into an interdisciplinary field extending across multiple areas such as urban studies, social policy, cultural heritage, youth, architecture, and urban transformation. The archive formed through the produced publications and journals demonstrates the quantitative and qualitative dimensions of the municipality’s contribution to cultural and urban studies literature.
Esenler Municipality’s understanding of publishing encompasses not only cultural transmission but also academic output relating to settlement, migration, social policy, sustainability, architectural history, and public space use. In this respect, publishing activities strengthen the position of the local administration as a cultural and social actor.
In conclusion, the publishing activities of Esenler Municipality present a strong model for enhancing the cultural production capacity of local administrations. The municipality’s extensive content production, studies based on original field research, academic collaborations, and digital access strategies move local government publishing beyond traditional promotional materials. The study demonstrates that the example of Esenler Municipality constitutes a significant reference point for municipal publishing in Turkey.
Keywords: Local administrations, library, publishing, publication, Esenler, cultural policy.
1. GİRİŞ
Türkiye’de yerel yönetimlerin kültürel ve sosyal faaliyetleri içerisinde yayıncılık, nispeten yeni ancak hızla kurumsallaşan bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu faaliyetler, belediyelerin geleneksel idari işlevlerinin ötesine geçerek, kültürel mirasın korunması, yerel kimliğin inşası, toplumsal bilincin geliştirilmesi ve akademik bilginin yaygınlaştırılması gibi çok boyutlu rolleri üstlenmelerine olanak tanımaktadır. Esenler Belediyesi, Prof. Dr. Saadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi öncülüğünde yürüttüğü yayıncılık çalışmaları ile bu alanda öncü ve model bir kurum haline gelmiştir.
Esenler Belediyesi’nin yayıncılık faaliyetlerini, bunların kültürel ve toplumsal katkılarını, kurumsal yapısını ve işleyiş süreçlerini sistematik bir şekilde analiz etmektir. Araştırma, belediyenin yayıncılık anlayışının nasıl şekillendiğini, hangi tür yayınları ürettiğini, bu süreçte hangi aktörlerin rol aldığını ve nihayetinde bu faaliyetlerin yerel yönetimler literatürüne ne tür bir model sunduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir.
2. YEREL YÖNETİMLERDE YAYINCILIĞIN ÖNEMİ VE İŞLEVLERİ
Yerel yönetimlerin yayıncılık faaliyetleri beş temel işlev etrafında şekillenmektedir:
1. Kültürel Mirasın Korunması ve Aktarımı: Yerel tarih, kültürel değerler ve bölgesel hafızanın kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılması.
2. Yerel Kültür ve Sanatın Desteklenmesi: Yerel sanatçı, yazar ve akademisyenlerin eserlerini görünür kılarak kültürel üretimin çeşitlenmesine ve erişilebilirliğine katkı sağlanması.
3. Toplumsal Bilinç ve Eğitimin Güçlendirilmesi: Çevre, sağlık, kentleşme, sosyal politikalar gibi konularda hazırlanan yayınlarla toplumun bilgilendirilmesi ve farkındalık düzeyinin artırılması.
4. Yerel Yönetim Kimliği ve Hesap Verebilirliğin Pekiştirilmesi: Belediyenin kültürel vizyonunu, misyonunu ve faaliyetlerini kamuoyuna aktararak şeffaflığı ve hesap verebilirliği güçlendirmesi.
5. Dijitalleşme ve Erişilebilirliğin Artırılması: Basılı yayınların yanı sıra dijital platformlarda sunulan e-yayınlarla bilgiye erişimi kolaylaştırması ve daha geniş kitlelere ulaşması.
Bu işlevler, yayıncılık faaliyetlerini yerel yönetimlerin sosyal ve kültürel sorumluluklarının ayrılmaz bir parçası haline getirmektedir.
3. ESENLER BELEDİYESİ’NİN YAYINCILIK YAPISI VE SÜREÇLERİ
Esenler Belediyesi’nde yayıncılık faaliyetleri, merkezinde Prof. Dr. Saadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi’nin bulunduğu, çok birimli ve koordineli bir yapı içerisinde yürütülmektedir.
3.1. İdari Yapı:
Yayıncılık süreçleri, Kültür İşler Müdürlüğü’nün genel sorumluluğunda olmakla birlikte, Şehir Düşünce Merkezi bünyesindeki uzman bir yayın birimi tarafından doğrudan yönetilmektedir. Sürece dahil olan diğer birimler şunlardır:
· Editörler ve İçerik Ekibi: Yayınların akademik ve dilsel kalitesinden sorumludur.
· Tasarım ve Grafik Ekibi: Yayınların görsel kimliğini ve mizanpajını hazırlar.
· Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü: Yayınların tanıtımı ve dağıtımının organizasyonunu yapar.
· Dijital Medya Ekibi: Yayınların e-kitap ve çevrimiçi formatlara dönüştürülmesi ve dijital platformlarda yayınlanmasından sorumludur.
· Yayın Kurulları: Yayın içeriklerinin bilimsel ve etik açıdan değerlendirilmesini sağlar.
· Dış Paydaşlar (Üniversiteler, STK'lar ): İşbirliği içerisinde projeler geliştirir.
3.2. Basım ve Teknik Süreçler:
Belediye, kendi matbaası olmamasına karşın, "Şehir Yayınları" adı altında uluslararası bir yayınevi kimliğine sahiptir. Basım süreçleri profesyonel matbaalarla yapılan iş birlikleriyle yürütülmektedir. Süreç; içerik hazırlığı, editöryal kontrol, tasarım/dizgi, matbaa seçimi (genellikle ihale yoluyla), teknik üretim (kağıt seçimi, renk yönetimi, ciltleme) ve nihayetinde dağıtım aşamalarından oluşmaktadır. Yayınlar, ISBN numarası alarak uluslararası bibliyografik kontrol sistemine dâhil edilmektedir.
4. ESENLER BELEDİYESİ YAYINLARININ KONUSAL ANALİZİ VE SINIFLANDIRILMASI
Esenler Belediyesi’nin yayınları, içerik ve format açısından çeşitlilik göstermekte olup, başlıca şu kategoriler altında toplanabilir:
4.1. Akademik ve Şehircilik Odaklı Yayınlar (Şehir Düşünce Merkezi Yayınları):
· Kitaplar/Monografiler: "Rüzgârla İyi Geçinmek", "Ufkî Şehirler", "Kurucu Şehirler Bursa ve Floransa" gibi derinlemesine araştırma eserleri.
· Dergi: "Şehir ve Düşünce Dergisi" (23 sayı, tematik: Teknoloji, Planlama, Zanaat, vb.).
· Rehberler ve Raporlar: "Yerel Yönetimler İçin Sosyolojik Master Plan Hazırlama Rehberi", "İklim Değişikliği Eylem Planı" gibi uygulamaya yönelik çıktılar.
· Sempozyum ve Çalıştay Bildirileri Kitapları: "Geleceğin Şehri", "Kent, Mekan ve Gençlik" gibi bilimsel etkinliklerin sonuçları.
4.2. Kültürel ve Toplumsal İçerikli Yayınlar (Kültür Yayınları):
· Yerel Tarih ve Biyografi: "Esenler’in Tarihi", yerel şahsiyetlere dair çalışmalar.
· Sanat ve Edebiyat: Şiir antolojileri, sergi katalogları, yerel yazarlara ait eserler.
· Toplumsal Bilinçlendirme: Çevre, sağlık, sosyal sorumluluk konulu broşür ve kitapçıklar.
· Çocuk ve Gençlik Yayınları: Masal kitapları, kariyer rehberleri.
4.3. Resmi ve İdari Yayınlar:
· Faaliyet Raporları, tanıtım bültenleri, belediye meclisi kararları.
4.4. Dijital Yayınlar:
· E-kitaplar, e-dergiler, web sitesi ve sosyal medya üzerinden paylaşılan özel içerikler.
5. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Esenler Belediyesi’nin yayıncılık faaliyetleri, yerel yönetimlerin kültürel ve entelektüel birer aktöre dönüşebileceğinin somut bir kanıtıdır. Prof. Dr. Saadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi aracılığıyla gerçekleştirilen bu çalışmalar, sadece tanıtım veya bilgilendirme amacının çok ötesine geçerek; akademik bilgi üretimi, disiplinlerarası araştırma, kültürel bellek oluşturma ve toplumsal diyaloğu destekleme işlevlerini bir arada yerine getirmektedir.
Belediyenin benimsediği modelin en önemli özellikleri şunlardır:
1. Kurumsallaşma: Yayıncılık, dağınık bir faaliyet olmaktan çıkarak, özerk bir merkez ve uzman kadrolar eliyle sürdürülen sistematik bir sürece dönüşmüştür.
2. Akademik Nitelik ve İş Birlikleri: Üniversiteler ve bağımsız akademisyenlerle kurulan güçlü iş birlikleri, yayınların bilimsel kalitesini ve çeşitliliğini garanti altına almaktadır.
3. Disiplinlerarası ve Çok Tematik Yaklaşım: Yayınlar, şehircilikten sosyolojiye, mimariden sanata uzanan geniş bir yelpazede, güncel ve kalıcı konuları ele almaktadır.
4. Dijital ve Basılı Denge: Geleneksel basımın kalıcılığı ile dijital yayıncılığın erişilebilirliği bir arada yürütülmektedir.
5. Toplumsal Katılım ve Erişim: Yayınların ücretsiz dağıtımı ve dijital erişime açık olması, bilgiye eşit erişim ilkesini desteklemektedir.
Sonuç olarak, Esenler Belediyesi örneği, Türkiye’deki diğer yerel yönetimler için, yayıncılığı bir kültür politikası aracı olarak nasıl etkin ve verimli bir şekilde kullanabileceklerine dair zengin bir birikim ve yol haritası sunmaktadır. Bu model, belediyelerin kamu hizmeti anlayışını, fiziksel altyapı hizmetlerinin ötesine taşıyarak, toplumun entelektüel ve kültürel dokusuna kalıcı katkılar sunma potansiyelini gözler önüne sermektedir.
1. Şehir ve Kültür Yayınları
• Kent Tarihi: Esenler’in tarihi, kültürel mirası ve önemli olayları hakkında kitaplar ve belgesel nitelikli yayınlar. Bu yayınlar, Esenler’in tarihsel gelişimini ve kimliğini tanıtmayı amaçlar. Örnek verecek olursak; https://esenler.bel.tr/sehir-rehberi/esenler-tarihcesi/
• Yerel Kahramanlar ve Figürler: Esenler’den çıkan önemli şahsiyetler, sanatçılar ve bilim insanları üzerine biyografiler ve incelemeler. https://esenler.bel.tr/haberler/genel/yesevinin-fakrnamesi-minyaturde-hayat-buldu/
• Esenler Tarihi Üzerine Araştırmalar: Esenler’in Tarihi, Rüzgârla İyi Geçinmek, Sokaklar Unutmuyor
2. Toplumsal Bilinç ve Eğitim Yayınları
• Çevre Bilinci: Çevre koruma, geri dönüşüm, yeşil alanların önemi gibi konularda farkındalık artıran broşürler ve kitapçıklar.
• Sağlık ve Spor: Sağlıklı yaşam, spor aktiviteleri, sağlıklı beslenme gibi konularda bilgilendirici yayınlar.
• Sosyal Sorumluluk Projeleri: Engellilik, toplumsal cinsiyet eşitliği, gençlik sorunları gibi sosyal konular üzerine rehber niteliğinde yayınlar.
Örnek Yayınlar:
• Geri Dönüşüm El Kitabı
• Sağlıklı Yaşam için Spor Rehberi
3. Sanat ve Edebiyat Yayınları
• Şiir ve Öykü: Yerel yazarların şiir ve öykülerinden derlemeler. Bu yayınlar, Esenler'deki edebi potansiyeli teşvik etmeyi ve yerel yazarları desteklemeyi amaçlar.
• Görsel Sanatlar: Yerel sanatçıların eserlerini tanıtan ve bölgedeki sanat etkinliklerini kapsayan kataloglar ve incelemeler.
Örnek Yayınlar:
• Esenlerli Yazarlar Şiir Antolojisi
• Yerel Sanatçılar Sergi Kataloğu
4. Din ve Maneviyat Yayınları
• Dini Eğitim: İslam tarihi, din eğitimi ve manevi değerler üzerine kitaplar. Ramazan ve dini bayramlar gibi özel dönemlerde dağıtılan eserler de bu başlık altında yer alır.
• Manevi Değerler: Aile içi değerler, ahlaki konular ve dini vecibeler üzerine rehberler.
Örnek Yayınlar:
• Ramazan'da Esenler: Manevi İklim ve Etkinlikler
5. Çocuk ve Gençlik Yayınları
• Çocuk Kitapları: Çocuklara yönelik hikaye kitapları, eğitim materyalleri ve eğlenceli bilgilendirici kitaplar.
• Gençlik Rehberleri: Gençler için eğitim, kariyer planlaması ve kişisel gelişim konularında rehber niteliğinde yayınlar.
Örnek Yayınlar:
• Esenler'de Çocuklar için Masal Kitapları
• Gençlik Kariyer Rehberi
6. Belediye Faaliyet Raporları ve Duyurular
• Yıllık Faaliyet Raporları: Belediye hizmetleri, projeleri ve yapılan çalışmalar hakkında detaylı raporlar.
• Duyuru ve Broşürler: Belediyenin sosyal etkinlikleri, projeleri ve toplumu bilgilendirme amacıyla hazırlanan broşürler ve duyurular.
Örnek Yayınlar:
• Esenler Belediyesi Faaliyet Raporu
• Sosyal Projeler Broşürü
7. Dijital Yayınlar
• E-kitaplar ve Dergiler: Çevrimiçi olarak erişilebilen kitaplar, dergiler ve belediyenin kültürel projeleri hakkında dijital içerikler.
• Dijital Eğitim Materyalleri: E-belediye platformu üzerinden sunulan eğitim materyalleri ve rehberler.
Örnek Yayınlar:
• Esenler Kültür E-Dergisi
• Çevrim İçi Eğitim Modülleri
Esenler Belediyesi’nin yayıncılık faaliyetleri, yerel halkın kültürel ve toplumsal bilincini artırmayı hedefleyen geniş bir içerik yelpazesiyle topluma hizmet etmektedir.
DERGİLER
1. Sayı: İdeal Şehir Nedir?
2. Sayı: Şehrin ve Şehirlinin Hakları Nelerdir?
3. Sayı: Şehir Ekonomisi
4. Sayı: Şehir Sosyolojisi
5. Sayı: Şehir Yönetimi
6. Sayı: Geleceğin Şehri
7. Sayı: Şehir Kültürü
8. Sayı: Şehir ve Ritüel
9. Sayı: Su ve Şehir
10. Sayı Şehir ve Müdâfaa
11. Sayı: Enerji ve Şehir
12. Sayı: Şehir ve Muâşeret
13. Sayı: Şehir ve Sivil Toplum
14. Sayı: Şehir ve Dil
15. Sayı: Şehir ve Emek
16. Sayı: Şehir ve Karantina
Özel Sayı: Şehir ve Şehircilik
17. Sayı: Şehir ve Sembol
18. Sayı: Akıllı Şehir
19. Sayı: Şehir ve Zanâat
20. Sayı: Küresel Çağda Şehir
21. Sayı: Dirençli Kentler
22. Sayı: Şehir ve Teknoloji
23. Sayı: Şehir ve Planlama
REHBER YAYINLAR
1. Yerel Yönetimler İçin Sosyolojik Master Plan Hazırlama Rehberi
2. Bir Şehrin Sosyal Politika Yönetim Rehberi: Esenler Örneği
3. Dünyada ve Türkiye’de Şehircilik Çalışmaları
4. Kültür Strateji Belgesi
5. İstanbul İçin Küresel Hedefler
6. İklim Değişikliği Eylem Planı
KAYNAKÇA
Kitaplar
Aktaş, Cihan, Rüzgârla İyi Geçinmek Esenler’in Kuruluşu, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2018.
Güldal, Fatih ve Uçar, Ahmet, Esenler’in Tarihi, ed. Nuri Barut ve Taha Batur Müftüoğlu, Kültür Yayınları, Esenler 2012.
Aysan, Mehmet Fatih, Kesgin, Bedrettin ve Yaman, Ömer Miraç, Kentleşme ve Sosyal Politikalar, ed. Murat Şentürk, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2013.
Esenler Belediyesi, Sürdürülebilir Bir Şehir İçin Kentsel Dönüşüm, ed. M. Ebru Erdönmez Dinçer ve Aynur Atmaca Can, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2013.
Güzer, Abdi, Alioğlu, Füsun ve Polat, Ebru Omay, Modernite ve Mimari, ed. M. Ebru Erdönmez Dinçer, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2012.
Mazlum, Zeliha Özel, Akıllı Şehir Esenler, ed. Hasan Taşçı ve Cihan Dinar, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2023.
Dergiler
Esenler Belediyesi, “Şehir ve Zanâat”, Şehir ve Düşünce Dergisi, s. 19. Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi, Esenler 2022.
Esenler Belediyesi, “Şehir ve Teknoloji”, Şehir ve Düşünce Dergisi, s. 23, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi, Esenler 2024.
Rehber Yayınlar
Şentürk, Murat, Çolak, Yunus ve Aysan, Mehmet Fatih, Yerel Yönetimler İçin Sosyolojik Master Plan Hazırlama Rehberi, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2023.
Taşçı, Faruk, Alpar, Başak Işıl ve Akgül, Osman, Bir Şehrin Sosyal Politika Rehberi: Esenler Örneği, Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi Yayınları, Esenler 2020.
Çocuk ve Gençlik Yayınları
Esenler Belediyesi, Esenler’de Çocuklar İçin Masal Kitapları, Şehir Yayınları, Esenler 2023.
Esenler Belediyesi, Gençlik Kariyer Rehberi, Şehir Yayınları, Esenler 2023.
Dijital Yayınlar
Esenler Belediyesi, "Dijital Yayınlar", Kültür E-Dergisi, 2024,
Esenler Belediyesi, Çevrim İçi Eğitim Modülleri, Dijital Yayınlar, 2024, https://esenler.bel.tr/kultur-sanat/yayinlar/.
Bakırköy Belediyesi, “Tarihimiz”, Anasayfa | Bakırköy Belediyesi, 29 Ekim 2024 tarihinde erişildi, https://www.bakirkoy.bel.tr/bakirkoy/tarihimiz.
Şahin, Cemalettin, “İstanbul’un İlçeleri”, Anasayfa | Büyük İstanbul Tarihi, 2015, https://istanbultarihi.ist/assets/uploads/pdf/istanbulun-ilceleri-85.pdf.
