BAĞCILAR BELEDİYESİ ŞEHİT SAVCI MEHMET SELİM KİRAZ HALK VE ÇOCUK KÜTÜPHANESİ SIRA DIŞI BİR KÜTÜPHANE DENEYİMİ
- TKD Istanbul Subesi
- 2 Şub
- 4 dakikada okunur
Sever’e göre okul öncesi diye adlandırılan dönem; çocukların bilişsel, dilsel, toplumsal ve kişilik gelişiminde hızlı değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönemde çocuğun öğrenme gereksinimlerinin fark edilmesi, ihtiyaçlarına karşı duyarlı davranılması, gereksinimlerinin, çocuğun gelişim sürecine katkı sağlayacak uyaranlarla desteklemesi, daha sonraki yaşam evrelerinin niteliğini de belirleyecek bir çaba olarak görülmelidir.
Yaşadığımız teknoloji çağında çocuk birçok uyaranla karşı karşıyadır. Bazen saatler boyunca açık bıraktığımız televizyon bazen oyalanması için çocuğun eline verdiğimiz telefon, bazen de bilgisayar- tablet başında geçirilen denetimsiz uzun saatler çocuğun fiziksel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini ne yazık ki olumsuz yönde etkilemektedir. Kitaplar ve kütüphaneler çocukların renkli dünyasında önemli bir uyarandır. Okul öncesi dönemin dinamik yapısı göz önünde bulundurularak çocukların kitaplarla ve kütüphanelerle tanıştırılması önem taşımaktadır.
Yavuz’a göre çocukların yetişkinlerden farkı bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal gereksinimlerini tamamlamak için zamana ihtiyaç duymasıdır.
Çocuklar için zamanı en iyi şekilde değerlendirecekleri, zihinsel, duygusal ve sosyal gereksinimlerini karşılayabilecekleri güvenli yerlerin başında kütüphaneler gelmektedir. Okuma davranışının çocukluk çağında mutlaka kazandırılması gerekir. Bu noktada çocukları kitaplarla, kütüphanelerle buluşturmak için ailelere; eğer çocuk anaokulunda eğitim alıyorsa öğretmenlere de görev düşmektedir. Çocuklar, kütüphaneye geldikten sonra kütüphaneyi ve kitapları sevdirmek, kütüphane kullanım alışkanlığı kazandırmak, düzenlenen masal saatleri, etkileşimli atölye çalışmalarıyla onların renkli dünyasında yer edinmek için kütüphanelerde görevli işini seven, idealleri olan nitelikli personele de çok önemli görevler ve sorumluluklar düşmektedir.
“Materyal ve etkinliklerini geniş bir yelpazede sunan halk kütüphaneleri, çocuklara, okumanın keyfini ve bilgiyi keşfetmenin heyecanını yaşamalarında ve hayal güçlerini geliştirmelerinde olanak sağlamaktadır. Çocuklara ve ebeveynlere, kütüphanelerden en etkili biçimde nasıl yararlanabileceklerinin yanında, elektronik ve yazılı medya kullanımı becerilerini de nasıl geliştirebilecekleri öğretilmektedir. Erken yaşlardan itibaren kütüphane kullanımı konusunda desteklenen çocuklar, büyük olasılıkla ileriki yıllarda da kütüphane kullanıcısı olmaya devam edeceklerdir.”
Bu bilinçle 2020 yılında Bağcılar Belediye Başkanlığına bağlı hizmet veren Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz Halk Kütüphanesinde bir bölüm tamamen 03-11 yaş grubuna hizmet verecek şekilde mekân-ruh dengesine azami dikkat edilerek her anlamda çocuk kütüphanesine dönüştürülmüştür. Covid döneminde tüm Türkiye’de alınan karar doğrultusunda bir süre çalışmaya ara verilmiştir. Salgın sonrası hijyen hassasiyetine dikkat ederek çocuk kütüphanesi tekrar hizmete açılmıştır. Çocuk kütüphanesinde yaptığı işin önemini iyi bilen görevli personeli, çocukların gelişimine uygun titizlikle seçilmiş kitap koleksiyonu, süreli yayınları, fiziksel mekânı, verilen hizmetlerin, düzenlenen etkinliklerin hepsi çocuk odaklıdır. “Dijital kuşak” olarak da adlandırılan yeni neslin beklentileri, ihtiyaçları göz önünde bulundurulmaktadır. Çocuk kütüphanesinde görev alan personel, hizmet içi eğitimlerle sürekli desteklenmektedir. Çocuk kütüphanesi, haftanın yedi günü 08.30-17.00 saatleri arasında vatandaşlara hizmet vermektedir. Rezervasyon sistemiyle düzenli olarak okullara ve halka açık masal saatleri düzenlenmektedir. Masal saatlerinin yanı sıra toplu kitap okuma saatleri, öykü saatleri, atölyeler, geleneksel çocuk oyunları atölyeleri, açık havada kitap okuma şenlikleri, çocukların yeteneklerini ortaya çıkaran drama çalışmaları, yaratıcı düşünmeyi teşvik eden P4C atölyeleri, belirli gün ve haftalarla ilgili etkinlikler, farklı temalı özel etkinlikler, kütüphane oryantasyon günleri düzenlenmektedir.
Kütüphane tanıtım günleri kapsamında öğrencilerin yaş gruplarına uygun sunumlarla yıl boyunca tanıtımlar gerçekleştirilmektedir. Yine okulların talepleri doğrultusunda kurumlar ziyaret edilerek bilgilendirme toplantıları gerçekleştirilmekte, kurumsal ortaklıklarla etki alanını genişletmeye çalışmaktadır. Halkla ilişkiler çalışmalarını yürütmekte, basın ve medya ile bağlantılarını sürdürmektedir. Alanla ilgili düzenlenen sempozyumlar, çalıştaylar, mesleki toplantılar, eğitimler takip edilmektedir.
Yıldız’a göre dünyada “gelişmiş” olarak adlandırılan ülkelerde çocuk kütüphaneleri, çocuğu ve çarpan etkisiyle çevresini yani ailesini, arkadaşlarını, okulu da etkileyerek toplumu değiştirmeyi en azından değişim süreci yolunda adapte etmeyi hedeflemektedir.
Yaşam boyu öğrenme merkezi olarak adlandırdığımız çocuk kütüphanemizde yukarıda bahsettiğim çalışmaların yanı sıra “Çocuklar İçin P4C Atölye”sini de iki yıldır başarılı bir proje olarak yürütmekteyiz. 7-8-9 Ekim 2024 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi ve TÜBİTAK iş birliğiyle Rami Kütüphanesinde gerçekleştirilen “İstanbul’daki Çocuk Kütüphanelerinde Vizyoner Dönüşüm ve Çocuk Kütüphaneciliğinde Uzmanlaşmaya Yönelik Eğitim Projesi: 3 Eğitmen Eğitimleri” kapsamında verilen çocuklar için felsefe eğitmen eğitimi, yaratıcı drama destekli P4C eğitmen eğitimi, edebiyat okuryazarlığı eğitmen eğitimi ve uygulama atölyelerine katılarak TÜBİTAK 2237-A Proje Katılım Belgesi almaya hak kazandım. 1., 2.,3., Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumları, Kültür Bakanlığının düzenlediği Çocuk Kütüphaneleri Çalıştayında edindiğim bilgiler, aldığım uygulayıcı eğitimleri doğrultusunda hizmet verdiğimiz bölgede hedef kitleme ve yaş gruplarına uygun sürdürülebilir aynı zamanda yenilikçi ve tekrara düşmeyen fikir atölyelerini hayata geçirme fırsatını yakaladım. Yaratıcı Düşünme Atölyesi, P4C Atölyesine katılan çocuklar, veliler, öğretmenler sıradışı kütüphane deneyiminden memnuniyetlerini ifade ederek tekrar programa katılmak için rezervasyon yaptırarak bize ilettiler.
Bağcılar Belediye Başkanlığına bağlı hizmet veren Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz Halk ve Çocuk Kütüphanesinde:
Çocukların gelişim dönemlerinin özelliklerine ve ruhsal gereksinimlerine uygun,
Psikolojik, sosyal, akademik gelişimine katkı sağlayan,
Öğüt, nasihat verme kaygısı taşımayan,
Hayal gücü ve yaratıcılığı destekleyen,
Sosyalleşmesine imkân sağlayan,
Takım çalışmasını destekleyen,
Eğlenerek öğrenmeyi sağlayan,
Nitelikli zaman geçirmesini sağlayan,
Keşfederek deneyimleme fırsatı sunan,
Kendilerini rahatça ifade etmelerini sağlayan,
Düşünme ve sorgulamaya imkân sağlayan,
Kuralları doğal ortam içinde öğreten,
Kütüphane kaynaklarının nasıl kullanılacağını öğreten,
Çocukların içlerindeki gizli yeteneklerin ortaya çıkmasına katkı sağlayan,
Sanat terapisiyle duygularını tanımaya yardımcı olan,
Çocukların empati yeteneğinin gelişmesine katkı sağlayan,
Çocukların ömür boyu okur olmasına yardımcı olan,
Kelime dağarcığını zenginleştiren,
Merak duygusunu harekete geçiren,
Doğaya ve çevreye duyarlılığı teşvik eden,
Dil gelişimini destekleyen,
Okurluktan yazarlığa uzan süreç içinde yazmayı teşvik eden,
Farklı temalarla içeriğini zenginleştiren,
Yenilikçi hizmetlerle kullanıcı memnuniyetini dikkate alırken aynı zamanda mesleki idealler doğrultusunda etkinlikler düzenlemeye devam edilmektedir.
Alanla ilgili literatür incelendiğinde, kütüphanelerde erken çocukluk döneminden başlayarak bilgiye ve sosyal becerilerin kazandırılmasına dayalı etkinlik ve uygulamaların gerçekleştirilmesinin hem bilgi okuryazarlığına hem de yaşam becerilerine önemli katkıları olacağını savunan alanında uzman araştırmacı ve uygulamacıların olduğu tespit edilmektedir.
KAYNAKÇA
Halk Kütüphanesi Hizmetleri: Gelişim İçin IFLA /UNESCO İlkeleri,
2001.
Sever, S. (2013). Çocuk Edebiyatı ve Okuma Kültürü. İstanbul: Tudem Yayınları.
Temiz, N ve Yılmaz, B. (2024). Çocuk Kütüphanelerinde Yaşam Becerilerini Geliştirme Programı’nın Çocukların Yaşam Becerileri Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi. Bilgi Dünyası 25/1.
Yıldız, Asiye K. (2019). Dünyanın İyiliği İçin Çocuk Kütüphaneleri. İstanbul: Hiperlink Yayınları.
