GÜVENİLİR VE DOĞRU BİLGİYE ERİŞİMDE BÜYÜK KOLAYLIK: PRIMO RESEARCH ASSISTANT

Cem Özel Sabancı Üniversitesi

Sabancı Üniversitesi Bilgi Merkezi olarak ALMA kütüphane entegre sistemine geçişimizin ardından, daha önce de kullanmakta olduğumuz Primo web keşif aracı, Primo VE olarak güncellenmiş ve içeriğine son derece güçlü bir araç olan Research Assistant eklenerek kullanıcılarımızın hizmetine sunulmuştur. 

Son dönemde, kimi çevrelerce beğeniyle karşılanan, kimilerince ise eleştirilen; deyim yerindeyse bir parlayıp bir sönen yıldız gibi hayatımıza giren yapay zekâ, bilinçli ve doğru kullanıldığında pek çok fayda sağlamaktadır. Bu bağlamda, Research Assistant, üretken yapay zekanın gücünden yararlanarak kullanıcıların araştırmalarına kolay bir başlangıç ​​noktası bulmalarına yardımcı olmaktadır. Bu sayede sorulan sorulara, sahip olduğumuz ya da erişim sağladığımız güvenilir, doğru ve bilimsel bilgi kaynaklarına dayalı yanıtlar bulabilirsiniz.

CDI meta verilerini ve özetlerini kullanan Research Assistant, kullanıcı sorgularını Boolean aramalara dönüştürmekte, en iyi sonuçları almakta ve yeniden sıralamaktadır. En iyi yanıtları da satır içi referanslarla birlikte sunmaktadır. Bununla birlikte daha ayrıntılı araştırma yapabilmeniz için konuya ilişkin tüm kaynaklara yönlendirmektedir. Yalnızca ne sormak istediğini net olarak bilen kullanıcılar için değil; yönlendirici nitelikte sorular soran kullanıcılar için de destek sunmaktadır. Sorduğunuz soruları yapılandırarak, “İsterseniz şu soruları da sorabilirsiniz” şeklinde alternatif araştırma soruları önermektedir. Sorduğunuz sorular Türkçe olsa dahi, ilgili konuda Türkçe bir kaynağa erişim yoksa yabancı kaynaklardan yararlanarak çeviri yapmakta ve Türkçe bir metinden alınmış izlenimi veren, son derece profesyonel bir özet sunmaktadır.

Research Assistant’a sorulan örnek sorular

“Lider ve yönetici arasındaki fark nedir?” sorusu yöneltildiğinde, sistemin kaynak türü olarak makale ve tezleri kullandığı görülmektedir. Aşağıdaki görselde de görüleceği üzere, “Overview of Sources” başlığı altında talep edilen bilginin özeti sunulmaktadır. Özet bölümündeki cümlelerin sonunda yer alan numaralar, metnin oluşturulmasında kullanılan kaynakları göstermekte olup, bu kaynaklar metnin üst kısmında yer alan “Sources” başlığı altında listelenmektedir.

Sistem, özet kısmında beş kaynakla sınırlı bir liste sunmaktadır; ancak bu kaynakların sağında yer alan “View more results” seçeneği sayesinde, konuya ilişkin daha fazla kaynağa erişim sağlanabilmektedir. Son olarak, metnin alt bölümünde, sorduğunuz soruya ek olarak “Related Research Questions” başlığı altında alternatif sorular sunulmakta; bu sorulardan herhangi birine tıklayarak ilgi duyduğunuz konuya ilişkin yeni bilgilere ulaşmanız mümkün olmaktadır.

İkinci sorumuz da şu: “Stalin ve Hitler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir? Sorunun yanıtına ilişkin Özet bölümünün başında yer alan bilgiye yakından bakalım. Sistem, her soruya mutlaka bir yanıt üretme zorunluluğu taşımamaktadır; çünkü sunulan sonuçlar, kurumunuzun sahip olduğu ya da erişim sağladığı kaynaklarla sınırlıdır. Bu nedenle, “mutlaka bir yanıt vermeliyim” kaygısına kapılmadan, halüsinasyona uğramadan ve yanlış ya da yanıltıcı bilgiler üretmeden sonuç sunmaktadır.

Bir diğer sorumuz ise şuydu: “Nuri Bilge Ceylan’ın Türk sinemasına katkısı nedir?” Bu soruya verilen özetin kaynakçaları arasında hem kitaplar hem de makaleler yer almaktadır. Bunun yanı sıra, yukarıda da belirtildiği üzere, sorguyu Türkçe yapmamıza rağmen yanıtların iki tanesi yabancı kaynaklara dayanmaktadır.

“Research Assistant”tan etkin biçimde yararlanabilmek için, söz konusu aracın düzenli olarak kullanılması ve kullanıcıların kullanımına sunulması gerekmektedir. Soruların sayısı ve niteliği arttıkça, ilerleyen dönemlerde daha doyurucu yanıtlar alınması mümkün olacaktır. Buradaki en önemli husus, kullanıcıya sunulan bilgilerin doğru ve güvenilir kaynaklara dayanmasıdır. Bu sayede, kaynağı belli olan bilgiler gönül rahatlığıyla kullanıcıyla buluşturulabilir.